venres, 3 de xaneiro de 2025

La Internacional Cinéfila 2024

[1. Cinco películas de 2024]
(por orden alfabético de directores)

Grand Tour (Miguel Gomes, 2024)
Henry Fonda for President (Alexander Horwath, 2024)
En la alcoba del sultán (Javier Rebollo, 2024)
Maroun Returns to Beirut (Feyrouz Serhal, 2025)

Las dos ficciones más estimulantes que he visto este año son dos maravillosos elogios de la fábula, los creados por Miguel Gomes y Javier Rebollo; su inventiva sin límites para crear relatos y su profundo amor por el cine me resultan muy cercanos. Tanto Alexander Horwath como Feyrouz Serhal se valen de la historia del cine para hablar también de la Historia (con mayúsculas) y del presente en sus inteligentes acercamientos a dos figuras fascinantes, una muy popular, Henry Fonda, otra injustamente olvidada, el director libanés Maroun Bagdadi. Completa mi quinteto la depuradísima película de Pedro Almodóvar, un bálsamo contra la crueldad y el exceso. Fuera de catálogo, una obra maestra de 1976 que no se estrenó en España hasta este mismo año, Not a Pretty Picture de Martha Coolidge.

[2. Ópera prima]

Lo son Henry Fonda for President y Maroun Returns to Beirut.

[3. Una película de mi país, Galicia]

La Parra (Alberto Gracia, 2024) La mejor película de un pensador siempre libre y siempre inspirador.

[4. Diez películas del siglo XXI]

Werckmeister harmóniák / Werckmeister Harmonies (Béla Tarr y Ágnes Hranitzky, 2000)
Moolaadé (Ousmane Sembène, 2004)
Double Tide (Sharon Lockhart, 2009)
Copie conforme (Abbas Kiarostami, 2010)
The Tree of Life (Terrence Malick, 2011)
La piel que habito (Pedro Almodóvar, 2011)
The Kindergarten Teacher (Nadav Lapid, 2014)
Phoenix (Christian Petzold, 2014)
The Assassin (Hou Hsiao-hsien, 2015)
Pacifiction (Albert Serra, 2022)

La cinematografía nacional contemporánea por la que siento más estima es -nadie que me conozca se sorprenderá de esto- la portuguesa. Sin mucho esfuerzo podría hacer una lista de diez películas que me parecen imprescindibles realizadas por cineastas de Portugal: A Raiz do Coração (Paulo Rocha, 2000), Frágil como o mundo (Rita Azevedo Gomes, 2001), Xavier (Manuel Mozos, 1991-2003), Vai~E~Vem (João César Monteiro, 2003), Juventude em marcha (Pedro Costa, 2006), Morrer como um homem (João Pedro Rodrigues, 2009), Tabú (Miguel Gomes, 2012), Sinais de Serenidade (Sandro Aguilar, 2012), Gebo et l'ombre (Manoel de Oliveira, 2012), Ascensão (Pedro Peralta, 2016)... y dejaría fuera no pocos nombres que aprecio mucho. Para evitar el sufrimiento de tener que elegir únicamente una o dos para la lista general de diez (¡solo diez!), tomo la decisión de no citar ninguna.

Martin Pawley. Pode consultarse a votación completa e todas as listaxes e textos individuais no imprescindíbel sitio web do promotor da iniciativa, o crítico arxentino Roger Koza: Internacional Cinéfila [1] + Internacional Cinéfila [2]

* * *

Anteriores votacións de La Internacional Cinéfila: 2023 | 2022 | 2021 | 2020 | 2019 | 2018 | 2017 | 2016 | 2015 | 2014

mércores, 1 de xaneiro de 2025

El artículo de las luciérnagas

Como creador y como pensador, Pier Paolo Pasolini estuvo siempre medio siglo por delante.

* * *

Pier Paolo Pasolini en "Il Decameron" (1971)

El próximo 1 de febrero se cumplirán 50 años de la publicación en el Corriere della Sera de un brillante artículo de Pier Paolo Pasolini, «Il vuoto del potere», en español «El vacío de poder». Hoy ese texto no suele identificarse por su título original, sino por la definición poético-literaria de la que se valió el escritor y cineasta: es el «articolo delle lucciole», el artículo de las luciérnagas. «A principios de los años sesenta, a causa de la contaminación del aire y, sobre todo en el campo, a causa de la contaminación del agua (los ríos azules y los arroyos transparentes), comenzaron a desaparecer las luciérnagas. Fue un fenómeno fulminante y fulgurante. En unos pocos años ya no quedaron luciérnagas. (Son ahora un recuerdo, bastante desgarrador, del pasado: y un anciano que tenga ese recuerdo no puede reconocerse en los nuevos jóvenes como él era, y, por lo tanto, no puede tener aquellos hermosos sentimientos de antes)».

Pasolini utilizó la desaparición de las luciérnagas como un hito temporal que separaba dos periodos del régimen democristiano en Italia, desde el final de la Segunda Guerra Mundial hasta aquel presente de 1975. Si en la primera fase la democracia era una mera formalidad basada «en una mayoría absoluta obtenida mediante los votos de enormes capas de las clases medias y enormes masas campesinas controladas por el Vaticano», marcada por unos valores que eran «los mismos que para el fascismo: la Iglesia, la patria, la familia, la obediencia, la disciplina, el orden, el ahorro, la moralidad», la segunda fase vio la sustitución del «viejo universo agrícola y paleocapitalista» por la rápida industrialización y la creciente abyección consumista, mientras el poder caía en manos de «ejércitos nuevos, en tanto que transnacionales, casi policías tecnocráticos». Italia se había convertido en pocos años «en un pueblo degenerado, ridículo, monstruoso, criminal. Basta salir a la calle para entenderlo. Pero, naturalmente, para comprender los cambios en las personas es necesario amarlas». El artículo finalizaba con una afirmación contundente: «en cuanto a mí (…) que quede claro: daría toda la Montedison [un gran grupo industrial italiano] por una luciérnaga».

Con su mezcla infrecuente de genialidad, conciencia crítica y empatía humanista, Pasolini nunca dejará de ser un referente intelectual. No tengo dudas de que hoy sería también crítico con la contaminación lumínica, una de las manifestaciones más aberrantes del uso y abuso de recursos del triunfante tecnocapitalismo y causa, además, del declive de sus añoradas «lucciole». Un declive que ya apuntaba con perspicaz ironía una película casi contemporánea, la magnífica Bushman de David Schickele (1971), a través de su muy carismático protagonista, el nigeriano Paul Eyam Nzie Okpokam: «Las luciérnagas se están extinguiendo en Inglaterra. ¿Sabes esa lucecita? Es su gran atracción sexual. Con todas esas luces que hay afuera, las farolas y las luces de neón, las pobres luciérnagas van por ahí intentando tener sexo con las bombillas. Ya ni siquiera pueden ver sus propias luces. Dios sabe lo que el hombre le está haciendo al mundo, jodiéndolo todo. Jodiendo las cosas equivocadas»

Martin Pawley. Artigo publicado orixinalmente na sección "La noche es necesaria" da Revista Astronomía, número 307, xaneiro de 2025.

sábado, 21 de decembro de 2024

Palabras para o ceo

En novembro de 2020 a Real Academia Galega aprobou a listaxe normalizada de nomes para as constelacións, un traballo froito da colaboración entre o seu Seminario de Terminoloxía e varios membros da Agrupación Astronómica Coruñesa Ío. Foi o primeiro de moitos desafíos pendentes verbo do uso da lingua galega no ámbito da astronomía, entre eles a investigación de denominacións de noso para os obxectos celestes, así como dos costumes e tradicións asociados co patrimonio cultural e ambiental da noite.

Fotografía de Fins Eirexas do ceo estrelado dende unha furna na praia de Osmo, Corme.
Na imaxe pode verse a estrela Rosalíadecastro.

A fixación dos nomes das constelacións tivo un antecedente nun labor anterior, a revisión dos termos astronómicos do dicionario da Academia que desenvolvemos en 2016 Salva Bará, daquela profesor da área de Óptica da Universidade de Santiago de Compostela, e o autor deste artigo. O uso frecuente do dicionario en liña serviunos para detectar erros e imprecisións nas definicións de moitos termos, así como a presenza de frases como exemplo desas palabras que non se axustaban ao significado correcto. Identificamos máis de cincuenta termos astronómicos que admitían melloras. Por exemplo, a gravidade definíase até entón como o “fenómeno polo que un corpo é atraído en dirección ao centro da Terra”, unha explicación xeocéntrica que esquecía o carácter universal da forza e cambiou a “interacción atractiva entre corpos con masa, responsable, por exemplo, de que un corpo sexa atraído ao centro da Terra e de que a Terra sexa atraída con igual forza cara a el”. Do mesmo xeito, da luz dicíase que era a “radiación electromagnética que se propaga no baleiro a unha velocidade de 299.792 km por segundo e é capaz de producir o fenómeno da visión” e viña acompañada co exemplo da “luz ultravioleta”, que xusto non é visíbel para os seres humanos (mais si para outros habitantes do planeta, caso das abellas). A definición actual resulta máis precisa: “radiación electromagnética, que se propaga no baleiro a 299.792,458 km por segundo, capaz de producir o fenómeno da visión no ser humano”. Propuxemos, ademais, a incorporación de voces que non estaban presentes, entre elas asterismo ou exoplaneta, así como as acepcións máis comúns na astronomía de termos como conxunción e oposición. O Seminario de Lexicografía, e en particular Manuel González González, recolleu con interese a nosa chamada de atención e asumiu con rapidez a corrección de erros. Ao longo do proceso reparamos no feito de que o dicionario recollía nesa altura unicamente as constelacións zodiacais (e con formas máis que dubidosas) e algunha outra puntual, caso do Centauro, mais non dispuñamos de nomes galegos para a inmensa maioría das constelacións, unha falla que cumpría remediar (...)

Martin Pawley. Artigo completo publicado no Sermos Galiza que acompaña o Nós Diario do sábado 21 de decembro de 2024. As persoas subscritoras poden ler o artigo nesta ligazón.

venres, 20 de decembro de 2024

Con todos os abrazos [Feliz 2025]


Unha creación de Martin Pawley a partir de imaxes dos filmes Noah's Ark (Michael Curtiz, 1928), The Boob (William A. Wellman, 1926), The Scarlet Letter (Victor Sjöstrom, 1926), 7th Heaven (Frank Borzage, 1927), Wings (William A. Wellman, 1927), Sunrise (F. W. Murnau, 1927) e The Docks of New York (Josef von Sternberg, 1928), a música de Hugo Riesenfeld para Sunrise e o silencio dunha tarde na Casa de Rosalía en Padrón. Co desexo dun 2025 guiado polo cariño, a compaixón e o perdón. Decembro de 2024.

martes, 17 de decembro de 2024

Redescubrirmos María Luz Morales (e II). Pioneira da crítica.

Hai moitas María Luz Morales. A tradutora e adaptadora de libros para a infancia (xa a mediados dos 20, Peter Pan y Wendy de J. M. Barrie para a Editorial Juventud), a fundadora de editorial Surco, a editora de antoloxías e versións de clásicos, a creadora dunha historia do cinema en tres volumes para a editorial Salvat… E tamén a excelente narradora dos contos Historias del décimo círculo, ambientados na Guerra Civil, e a memorábel novela Balcón al Atlántico, a escritora de obras de teatro ou do texto memorialístico Alguien a quien conocí, no que repasa os seus encontros con Marie Curie, Gabriela Mistral, Paul Valéry, Federico García Lorca ou André Malraux. Mais convén poñer en valor o seu labor como crítica de cinema e facémolo tomando como referencia os máis de 400 artigos coa asinatura de Felipe Centeno a partir de 1923 (La ingenuidad en la pantalla, 17 de novembro) e durante dez anos. Tamén aí soubo amosar o seu cariño pola Galiza que a viu nacer para aplaudir o esforzo de Rey Soto por levar a América a paisaxe galega en forma de filme ou louvar a adaptación que fixo de La Casa de la Troya o propio novelista, Pérez Lugín.

En La Mujer y el Cine (La Vanguardia, 7 de agosto de 1926) celebra o éxito dunha muller directora: Lois Weber. "(…) También ha abierto el cinematógrafo a la mujer nuevos caminos. Muchachas desde siempre son las que trabajan en los talleres de películas, las que empalman y manipulan en la cinta de celuloide. Ahora, frente a este escalón humilde vemos alzarse a la mujer también en el más alto punto, en el más importante cargo de la cinematografía: en el de directora de películas. Luisa Weber, ilustre actriz y escritora norteamericana, mujer de múltiples talentos, a quien en un principio sólo por ser mujer se predijo el más absoluto fracaso como directora cinematográfica, acaba de triunfar plenamente. Ha resistido, «como un hombre», el duro y continuado trabajo físico que impone la dirección de películas, el esfuerzo mental de improvisar detalles, combinar y rectificar escenas, de corregir sobre la marcha el escenario o guión. Ha soportado la pelea brava, sofocante, que irrita y rinde, con escenógrafos, carpinteros, electricistas, mozos y demás empleados secundarios del estudio. Ha aguantado y se ha impuesto a los artistas, casi siempre indolentes, premiosos y rebeldes. Todo esto dudaba la prensa y el público que pudiera ser tarea femenina. Y todo esto lo ha logrado plenamente una mujer: Luisa Weber, que con su última película «La feria del mundo», acaba de obtener un éxito formidable".

Martin Pawley. Artigo escrito para o sitio web da A. C. Alexandre Bóveda. Pode lerse o texto completo neste enderezo.

xoves, 12 de decembro de 2024

Henry Fonda for President

Xardín de rosas en memoria de Henry Fonda, no filme Henry Fonda for President.

En xaneiro de 1976 a comedia televisiva Maude, creada polo guionista e produtor Norman Lear, dedicou un dobre episodio ao empeño da protagonista (Beatrice Arthur) por promover a candidatura de Henry Fonda á presidencia dos Estados Unidos, até o punto de converter a casa nunha oficina de campaña coa colaboración entusiasta de persoas amigas antes mesmo de falar co lendario actor. Cando este aparecía por alí, Maude lanzaba un apaixonado discurso no que lle dicía que el tiña algo que ningún outro candidato posuía, unha "honestidade espiritual" que lle permitiría liderar o país do xeito que "desesperadamente" precisaba, aínda recentes as feridas do Watergate e Vietnam. Con análoga enerxía Fonda non dubidaba en rexeitar a atrevida proposta. Minutos antes, outro personaxe da serie afirmaba que era estúpido pensar nun actor como posíbel presidente, para logo responderlle a Maude que lle gustaría que o fose Ronald Reagan. "Non me mires así", engadía, "Ronald Reagan nunca foi un actor e ti sábelo". Nas eleccións de 1980 Reagan acabou obtendo 440 votos electorais de vantaxe sobre o demócrata Jimmy Carter, un triunfo contundente que abriu unha era de expansión do liberalismo económico, o tecnocapitalismo sen freos e a redución dos estados que puxo o planeta camiño do colapso.

Crítico e programador de prestixio, director primeiro da Viennale e logo do Museo do Cinema de Austria, Alexander Horwath debuta como cineasta cun formidábel ensaio documental, con certeza un dos filmes de 2024, Henry Fonda for President, que leva ao título a idea soñada pola sitcom dos 70. Horwath soubo recoñecer en Fonda, na súa vida e na súa filmografía, unha vía para falar de 300 anos de historia en Norteamérica e asociar o actor xa co inicio da colonización de terras indíxenas, pois foron antepasados seus holandeses algúns dos ocupantes desas terras a finais do século XVII. El propio encarnou personaxes que evocan a fundación do país en filmes como Drums Along the Mohawk ou Young Mr Lincoln que serviron para construír unha mitoloxía nacional; mais tamén puxo voz, rostro e corpo ao heroico Tom Joad imaxinado por John Steinbeck na película que John Ford dirixiu a partir da novela The Grapes of Wrath, obra maior do cinema e fito progresista dunha industria que agora parece incapaz de tales ousadías. Ninguén coma Fonda, un verdadeiro home tranquilo, para representar a bondade revolucionaria de Joad ou para a defensa da liberdade de expresión e cátedra fronte á domesticación masiva da poboación na estimábel The Male Animal (Elliott Nugent, 1942).

A confusión entre persoa e personaxe vólvese no seu caso enriquecedora e axuda a explorar os dilemas dunha sociedade cambiante, das utopías aínda posíbeis na América do New Deal á confusión, o desencanto e o medo que emerxen como pano de fondo da prosperidade económica após a Segunda Guerra Mundial. A Guerra Fría non deixa espazo para a inxenuidade e Fonda será peza clave en varios thrillers políticos fundamentais: Advise & Consent (Otto Preminger, 1962), The Best Man (John Frankenheimer, 1964) e Fail Safe (Sidney Lumet, 1964), que fabulaba cunha crise nuclear catastrófica despois dun ataque por erro á cidade de Moscova. Antes diso encarnara outro dos seus personaxes máis recordados, o xurado de 12 Angry Men (Sidney Lumet, 1957) que con intelixencia e capacidade persuasiva reconducía os seus compañeiros cara a un veredicto de inocencia.

Aínda que o relato do filme conclúe coa morte de Fonda en 1982, xa con Reagan na Casa Branca, Horwath, coa colaboración imprescindíbel de Michael Palm e Regina Schlagnitweit, comprendeu a necesidade de, para alén de facer un uso exemplar do material de arquivo, filmar a América de hoxe. Complétase así o ensaio nun rexistro que o conecta con cineastas estadounidenses contemporáneos coma Thom Andersen (Los Angeles Plays Itself, RedHollywood), o John Gianvito de, sobre todo, Profit Motive and the Whispering Wind, unha alfaia que se valía de lousas e tumbas para contar outra historia dos EEUU, a das loitas progresistas e as persoas que as fixeron posíbeis, ou James Benning, explicitamente homenaxeado na maneira en que se insire unha cita de James Baldwin. No portentoso equilibrio entre memoria persoal e cinéfila, análise histórica e convite á reflexión política asenta Henry Fonda for President a súa inesgotábel riqueza para deixar claro, ademais, que os monstros do presente non aparecen nunca da noite á mañá: levedan devagar co conformismo, a indiferenza e a inacción social como fermento.

Martin Pawley. Artigo publicado orixinalmente no Nós Diario o 12 de decembro de 2024, quinta feira.

luns, 9 de decembro de 2024

Redescubrirmos María Luz Morales (I). A escritora e Galiza.

Escritora, tradutora, editora mais sobre todo xornalista, a coruñesa María Luz Morales ocupa un lugar na historia por múltiples razóns, mais as máis das veces fálase dela polo fito de ser a primeira muller en dirixir un xornal no estado español, La Vanguardia, semanas despois do golpe de estado de 1936. Por iso, e polo seu compromiso con causas progresistas, incluída a aprobación do Estatuto de Autonomía de Galiza, foi obxecto de represalia ao inicio da ditadura. Mais foi, tamén, unha pioneira na escritura sobre cinema como autora de centos e centos de artigos de prensa.

Naceu na Coruña o 1 de xaneiro de 1889, segundo recolle a súa biógrafa Mª Ángeles Cabré no libro, editado por La Vanguardia, María Luz Morales, pionera del periodismo. Formaba parte dunha familia acomodada e tiña un irmán e unha irmá. Contaba arredor de 6 anos cando marchou de Galiza por mor do traballo do seu pai, funcionario de Facenda. A familia viviu primeiro en Andalucía e logo estableceuse en Barcelona. Estudou Filosofía e Letras e comezou a exercer o xornalismo a finais da década dos 10. E como sabía inglés e francés, ademais de castelán, catalán e galego (e en consecuencia, tamén portugués), puido dedicarse á tradución. En 1921 dirixe a revista El Hogar y la Moda, xerme do que logo sería (e aínda é) a revista Lecturas. Tamén en 1921 comeza a colaborar no xornal La Vanguardia. O seu primeiro artigo, Las hadas vuelven, saíu o martes 5 de xullo dese ano. Intégrase na redacción do xornal en 1923 e é nesa altura cando inicia a escrita de artigos sobre cinema co pseudónimo “Felipe Centeno”, que toma prestado dunha novela de Benito Pérez Galdós. As críticas de teatro, porén, asínaas co seu nome real, o cal dá idea de que ao cinema se lle daba unha importancia cultural moito menor (ela propia apuntou iso, décadas despois, nunha entrevista: “Yo, que tenía muchas pretensiones, no quise poner mi firma al pie de algo tan nimio como la crítica de cine”).

María Luz Morales é unha profesional respectada que dá habitualmente conferencias e é convidada ilustre a diversos actos. Algunhas noticias da prensa deses anos dan idea do seu recoñecemento e tamén do seu compromiso claro coas súas orixes galegas. Así, o 23 de febreiro de 1931 impartiu unha conferencia co título Rosalía de Castro y la lengua materna, que foi transmitida en directo por Unión Radio Barcelona. En xullo de 1932 está presente na visita ao Centro Cultural Gallego de Barcelona dos deputados Otero Pedrayo e Castelao, e en abril de 1934 participa “en nombre de las mujeres gallegas” nun acto en conmemoración do 88º aniversario dos mártires de Carral. A noticia en La Vanguardia (29 de abril) comezaba dicindo “En el Pazo Gallego, de Barcelona, celebraron los galleguistas residentes en nuestra ciudad un solemne acto en memoria de los héroes fusilados hace ochenta y ocho años en el pueblo de Carral, cerca de La Coruña…” (...) 

Martin Pawley. Artigo escrito para o sitio web da A. C. Alexandre Bóveda. Pode lerse o texto completo neste enderezo.

Sunrise | Amencer (F. W. Murnau, 1927)


Dirección: F. W. Murnau. Guión: Carl Mayer, a partir do relato Excursión a Tilsit de Hermann Sudermann. Fotografía: Charles Rosher e Karl Struss (B/N). Montaxe: Harold Schuster. Música: Hugo Riesenfeld. Produción e distribución: Fox Film Corporation. Elenco: George O’Brien (o home), Janet Gaynor (a muller), Margaret Livingston (a muller da cidade), Bodil Rosing (a criada), J. Farrell MacDonald (o fotógrafo). País: EE.UU. Duración: 95 minutos. Data de estrea comercial: 4 de novembro de 1927. Filme incluído en 1989 no National Film Registry, Library of Congress. Gañadora de tres Oscars en 1929: mellor película, “produción única e artística”, actriz (Janet Gaynor, compartido por 7th Heaven e Street Angel) e fotografía (Charles Rosher e Karl Struss). Candidata ao Oscar á dirección artística (Rochus Gliese).

domingo, 1 de decembro de 2024

Devolvámosle la Vía Láctea a las ciudades

Es factible mantener una iluminación urbana suficiente y garantizar al mismo tiempo la contemplación de un cielo estrellado. 

* * *

Fotograma de Happy Together (Wong Kar-wai, 1997)

En un artículo de referencia sobre el papel de la luz artificial en el tránsito de peatones y vehículos, Road lighting research for drivers and pedestrians: The basis of luminance and illuminance recommendations, Steve Fotios y Ron Gibbons, profesores los dos en escuelas de arquitectura, exponían como en la segunda mitad del siglo XX se habían multiplicado por siete los niveles medios de iluminación pública en el Reino Unido sin causa justificada. Aún en la década de los 50 la iluminancia media en las calles británicas no pasaba de 2 lx, un valor que empezó a crecer de forma exponencial a partir de los 60 para alcanzar una cifra próxima a los 10 lx en los 80 y a los 14 lx hacia el cambio de siglo. «Los cambios en la tecnología», escribían, «han promovido lámparas de mayor eficacia y los niveles de luz pueden haber aumentado porque podía hacerse, no porque hubiera evidencia de un beneficio por eses mayores niveles de luz».

No son infrecuentes los relatos de grandes urbes que, hace un siglo, optaban por no hacer uso de la luz artificial las noches de Luna llena con la convicción de que esa luz natural (0,2 lx) llegaba de sobra. Una concepción errada de la modernidad empezó a convertir los espacios urbanos en territorios dominados por los vehículos privados; las ciudades se llenaron de vías de alta capacidad repletas de coches a alta velocidad, con Los Ángeles como paradigma, y eso impulsó una mayor demanda de iluminación, alentada además por los correspondientes intereses industriales. El tecnocapitalismo nos convenció de que la seguridad equivalía a «mucha luz», lo cual jamás fue cierto. La Comisión Internacional de Iluminación (CIE, por sus siglas en francés) recomienda hoy para vías de baja velocidad (por debajo de 40 km/h) niveles de iluminancia entre 2 y 15 lx en función de la intensidad de uso, composición del tráfico y otros factores. Para una calle con escaso tráfico nocturno 5 lx podría ser suficiente, pero en España esa cifra se multiplica de forma rutinaria por cuatro. O más: pasear con un luxómetro trae siempre muchas sorpresas y, sobre todo, muchos disgustos.

Con esos números en la cabeza, parece evidente que reducir hasta en un 75 % los niveles de iluminación no es una quimera, sino algo bastante factible. En A Coruña, esa reducción hipotética del 75 % permitiría observar a simple vista objetos de magnitud superior a 5, esto es, disponer de un cielo de varios cientos de estrellas en todo el municipio, incluido el centro, y reconocer la Vía Láctea al menos cerca del cénit. Incluso en ciudades mucho más grandes, como Madrid o Barcelona, una rebaja de ese orden de magnitud permitiría recuperar un paisaje parecido en buena parte de su superficie. Cualquier ciudad podría contar con su propio mirador del cielo y eso sería perfectamente compatible con mantener la iluminación necesaria para garantizar el desplazamiento seguro de personas y vehículos. Podemos recuperar lo que nos robaron con engaños.                 

Martin Pawley. Artigo publicado orixinalmente na sección "La noche es necesaria" da Revista Astronomía, número 306, decembro de 2024.

venres, 29 de novembro de 2024

Tiempo para pensar. Entrevista a Eva Villaver.

Doctora en astrofísica por la Universidad de La Laguna, Eva Villaver ha trabajado en la NASA, la Agencia Espacial Europea, la Universidad Autónoma de Madrid y el Centro de Astrobiología. En junio de 2023 fue nombrada directora de la Oficina de Espacio y Sociedad de un organismo de nueva creación, la Agencia Espacial Española, puesto que dejó en septiembre de este año para asumir la subdirección del Instituto Astrofísico de Canarias. En paralelo a su actividad docente e investigadora, Eva es una activa divulgadora científica con un claro compromiso en favor de la igualdad y la diversidad en la ciencia. Autora del libro Las mil caras de la Luna, se define, también, como una adicta al cine.

¿Qué recuerdos le trae el cine en su infancia y juventud?
Siempre me ha gustado la sala de cine, una pequeña burbuja en el espacio y en el tiempo. Prefiero ir al cine antes que ver una película en casa, sobre todo porque me proporciona ese aislamiento que me permite meterme realmente en una historia. No recuerdo una primera vez en el cine; recuerdo momentos de niña, el frío al salir de la sala y como chocaba con la realidad. Eso lo he mantenido con el tiempo: el momento que odio del cine es cuando se encienden las luces y sales a la calle a la dura realidad. Los libros y el cine han sido una parte fundamental de mi vida, me han acompañado siempre. Nos enriquecemos a través del cine o de la literatura viviendo otras vidas, planteándonos otras historias, poniéndonos patas arriba los valores porque vemos otros en una pantalla (...)

Martin Pawley. Entrevista completa a Eva Villaver no número 194, de decembro de 2024, da revista Caimán Cuadernos de Cine, dispoñíbel nos quioscos dende o 29 de novembro.