sábado, 7 de febreiro de 2026

Anxos Fazáns, aprender a soltar.

Tres meses despois da súa estrea mundial na competición oficial do certame “Black Nights” de Talín (Estonia), o 20 de febreiro chega ás salas de cinema As liñas descontinuas, a segunda longametraxe de ficción de Anxos Fazáns (Seixo, Marín, 1992). Un filme construído arredor de dúas persoas que se encontran da forma máis inesperada e acaban por transformarse a unha á outra no curso duns poucos días de convivencia e (auto)descubrimento, a aceptación reveladora dos camiños que se abren por diante.

Como nace o proxecto e en que medida o filme estaba moi escrito ou mudou coa elección da actriz e o actor que o protagonizan?
Foi un proceso longo. Comezou cunha idea moi vaga a partir da premisa base dun asalto a unha casa, o ladrón que queda durmido e a persoa dona da casa atópao alí dentro. Nese momento os personaxes non estaban definidos, non sabía nin o xénero nin a idade; todo se baseaba nunha noticia que lin hai moitísimos anos do caso real dun ladrón que fica durmido nunha casa. Cando intentei atopar a noticia orixinal constatei que casos coma ese suceden en diferentes partes do mundo a cada pouco. Esa era a escusa, o punto de partida, mais no fondo a min o que me interesaba deses dous personaxes, que claramente non teñen nada en común e se atopan nunha situación moi violenta na que o habitual sería que xurda o odio, a rabia, o medo e a violencia, era explorar a posibilidade de que iso non aconteza entre eles e pola contra encontren un espazo para se coñeceren. A idea formuleilla a Silvia Fuentes, a miña socia e produtora, mentres viaxabamos ao Festival de Sevilla en 2017 para a estrea da miña primeira película, A estación violenta; iamos no coche e durante a longa viaxe intentei convencela do argumento e ela retrucábame que non podían coñecerse, que o normal sería chamar á policía, que era unha situación imposíbel, e eu entendía que tiña razón, mais debía haber un xeito de escribir esa historia. Empecei a matinar quen tiñan que ser esas persoas para que iso fose posíbel e como debían suceder as cousas para que chegasen a coñecerse. Foi un proceso curioso porque se ben é unha historia de personaxes, ao comezo estes non estaban, estaba só a narración, a trama. A primeira decisión que tomei foi elixir o seu xénero e idade; a idade era bastante evidente porque parecía obvio que a persoa dona dunha casa debía ser maior ca a persoa que entra nela. Porén, ao xénero deille moitas voltas. Eu xusto estaba investigando a cuestión de xénero, sempre me interesou moito traballar sobre o corpo, a sexualidade e as temáticas asociadas. Decidín bastante cedo que a persoa maior fose unha muller de 50 anos, porque están menos representadas no cinema, e axiña veu tamén que a persoa nova fose un rapaz trans, porque era unha realidade que comezaba a coñecer de cerca e tampouco existía unha representación no cinema que a min me parecese realista a respecto da xente que eu coñecía. Existen representacións da cuestión trans, aínda que máis das mulleres trans, mais historicamente tiraban moito dos clixés que todas temos na cabeza. Mais pasei anos escribindo e pensando sen saber quen ían encarnar eses personaxes. Sucede ademais que por esas datas fundamos Sétima, a produtora, e eu empecei a traballar tamén para outras directoras e directores, a traballar para levantar a empresa. Foron seis anos de ir avanzando coas reescrituras, coa obtención do financiamento, co desenvolvemento do proxecto e logo da propia produción (...)

Martin Pawley. Entrevista completa publicada no Sermos Galiza que acompaña o Nós Diario do sábado 7 de febreiro de 2026. As persoas subscritoras poden lelo completo nesta ligazón.

domingo, 1 de febreiro de 2026

El Sol del porvenir

Una empresa estadounidense propone desplegar espejos en el espacio para invadir la noche con aún más luz.

* * *

Dos hombres contemplando la Luna (C. D. Friedrich)
Un hermoso libro de Olivia Meehan editado en España por Blume, El arte de la naturaleza, examina la presencia de elementos del paisaje natural en creaciones artísticas de diferentes formatos, épocas y lugares. El volumen se estructura en tres grandes bloques, «Tierra» (árboles y plantas, campos, bosques, montañas o volcanes), «Agua» (mares, ríos, playas, glaciares y criaturas marinas, entre otros asuntos) y «Cielo», la sección a la que me dirijo de inmediato. Agradezco mucho su respeto a la diversidad cultural, de manera que coexisten en una misma doble página un óleo de Tintoretto, El origen de la Vía Láctea, y Milŋiyauwuy (río de estrellas), pintura sobre corteza fibrosa hecha con tierras de colores por Naminapu Maymuru-White, creadora de la nación yolŋu del nordeste australiano. El capítulo dedicado a nuestra estrella nos lleva en el tiempo desde el carro solar de Trundholm, creado hace más de tres mil años, a la pintura abstracta contemporánea (Vuelo de la libélula frente al sol de Joan Miró, El eclipse de Alma Thomas o Sin título (Rojo) de Mark Rothko), con parada en un códice del siglo XV, un grabado del XVII o un óleo de Claude Monet, Impresión, sol naciente. A la Luna y sus fases les prestaron atención los hermanos británicos Paul y John Nash, la japonesa Kawase Hasui o el ghanés El Anatsui, y mucho antes el alemán Caspar David Friedrich, que hizo al menos tres versiones de Dos hombres contemplando la Luna (...)

Martin Pawley. O artigo completo pode lerse na sección "La noche es necesaria" da Revista Astronomía, número 320, febreiro de 2025. As persoas subscritoras poden acceder á revista no seu sitio web.

sábado, 31 de xaneiro de 2026

Entrevista a Bahia Mahmud Awah: "O facho da causa saharauí segue vivo na xente moza, está en boas mans"

Investigador e activista saharauí, o escritor Bahia Mahmud Awah (Auserd, Sáhara, 1960) é un dos principais expertos no Estado sobre a cultura e a literatura do seu pobo. Membro da chamada "xeración da amizade", é autor de varios libros de ensaio, narrativa e poesía e tamén tradutor e editor da lírica en lingua hassanía. Está a preparar unha visita á Galiza, após ter que pospor a que previra esta mesma semana e que o temporal obrigou a adiar, para achegarnos o tesouro dunha cultura que resiste contra a ocupación marroquí.


Gustaríame que empezase pondo en contexto o papel da poesía na tradición saharauí.
A do Sáhara Occidental é unha cultura afroárabe que conviviu durante un século coa cultura española. A nosa lingua materna é o hassanía, na que se produciu unha literatura oral que se foi transmitindo de xeración en xeración, mais debido a iso as obras van sufrindo certas erosións e iso supón un problema que nos preocupa moito. Precisabamos un rexistro desas obras e na Universidade Autónoma de Madrid levamos vinte anos traballando para recuperar a creación oral dos poetas das diferentes xeracións. Recollemos esa obra para preservala e traducímola ao castelán. Algúns destes autores morreron nos últimos anos, como Badi ou Beibuh, así que de non termos desenvolvido este proxecto perderiamos para sempre as bibliotecas que cada un deles representa e que recollen a historia do Sáhara en verso. Non foron só poetas: son eruditos, son antropólogos, sociólogos e historiadores nativos. É unha emoción moi grande entregarlle a un autor en lingua hassanía un libro coa súa obra e ver como o mira e o toca, a sensación de que agora esa obra está alí e non vai morrer, que o vai poder gardar e ensinar á xente (...)

Martin Pawley. Entrevista publicada no Nós Diario o 31 de xaneiro, sábado. Podes ler a entrevista completa no sitio web do xornal.

sábado, 17 de xaneiro de 2026

O Sáhara non se vende

O Sáhara non se vende (Jocelyne Saab, 1977)

Unha das moitas mulleres cineastas que urxe reivindicar é a libanesa Jocelyne Saab (1948-2019), cuxa obra ao longo de case cinco décadas abrangue a fotografía, o vídeo-arte e as instalacións e os filmes tanto de non ficción como de ficción, empezando por Unha vida suspendida, seleccionado na Quincena de Cannes en 1985, mais acada cimas de especial asombro coa súa produción documental dos anos 70 e 80. Nacida no seo dunha familia cristiá maronita en Beirut, onde se criou, Jocelyne estudou Economía na Universidade Saint-Joseph e foi entón que se fixo consciente dos padecementos das persoas palestinas refuxiadas nos campos ao sur da cidade, un verdadeiro punto de inflexión no seu compromiso político. Unha vez que completou os seus estudos en París empezou a traballar como xornalista para a televisión pública de Francia, avalada polo seu coñecemento de Oriente Medio e o dominio do inglés, o francés e o árabe: era a persoa idónea para contar de primeira man os acontecementos históricos que vivía a rexión. Creou así reportaxes como As mulleres palestinas (1974), que pon o foco no rol das mulleres en todo tipo de tarefas, dos coidados á política mais tamén a loita militar, nunha curta que a televisión non se atreveu a emitir; (...)

Martin Pawley. Artigo publicado no Nós Diario o 17 de xaneiro de 2026, sábado. As persoas subscritoras poden ler o artigo completo en liña nesta ligazón.

martes, 6 de xaneiro de 2026

The 2025 Great Cinema Party

Mucho me temo que la fiesta de este año va a superar el aforo permitido. A los 50 cineastas habituales (más sus acompañantes: ¡tenemos una película codirigida por tres personas!), hay que sumarles otros seis que he desplazado al primer Bonus track. Como ya comentaba el año pasado, de esos programas dobles las películas citadas en primer lugar tenían lugar asegurado en la lista “oficial”, pero sus parejas de baile las hacen, en cierto modo, mejores. Solo decir que esos programas dobles se configuran en torno a tres temas: la representación (o verbalización) de una agresión sexual, la música como propulsora sensorial de las imágenes y dos road-movies que tienen como eje las hibridaciones que se alejan de lo binario (gracias a Jara Yáñez por su artículo “Hibridaciones” en el nº 200 de Caimán).

AGÜERO, Ignacio – Cartas a mis padres muertos 
ANDERSON, Paul Thomas – One Battle After Another
ARAGNO, Fabrice – Le lac / Atelier Rolle, un voyage (con BATTAGGIA, Jean-Paul)
AZORÍN, Gabriel – Anoche conquisté Tebas
BALEKDJIAN, Anton; COUTURE, Léo; EUSTACHON, Mattéo – Laurent dans le vent
BENNING, James – Breathless (2024) / Little Boy
BIGELOW, Kathryn – A House of Dynamite
CADIC, Valentine – Le rendez-vous de l’été
CLARET MUXART, Jaume – Estrany riu
CRETON, Pierre; BARRÉ, Vincent – Sept promenades avec Mark Brown (2024)
CURTIS, Adam – Shifty
DENIS, Claire – Le cri des gardes
DJORDJEVIC, Stefan – Wind, Talk to Me
FOWLER, Luke; SWORN, Corin – On Weaving
GRAUX, Nicolas; TRÚONG Minh Quý – Hair, Paper, Water…
GUERIN, José Luis – Historias del buen valle
HONG Sang-soo – What Does Nature Say to You
HUNT-EHRLICH, Madeleine – The Ballad of Suzanne Césaire (2024)
JOSEPH, Kahlil – BLKNWS: Terms & Conditions
LETOURNEUR, Sophie – L’Aventura
LINKLATER, Richard – Blue Moon / Nouvelle Vague
MANGOLD, James – A Complete Unknown (2024)
MARQUES, Paula Tomas – Duas Vezes João Liberada
MENDONÇA FILHO, Kleber – O Agente Secreto
MESA SOTO, Simón – Un poeta
MOGUILLANSKY, Alejo; ACUÑA, Luciana - Pin de Fartie
MOSESE, Lemohang Jeremiah – Ancestral Visions of the Future
MUMENTHALER, Milagros – Las corrientes
NAVAS, Clarisa – El Príncipe de Nanawa
PEREDA, Nicolás – Cobre
PEREIRA, Juanjo – Bajo las banderas, el sol
PINHO, Pedro – O Riso e a Faca
REICHARDT, Kelly – The Mastermind
ROMVARI, Sophy – Blue Heron
ROSS, RaMell – Nickel Boys (2024)
RUIZ DE AZUA, Alauda – Los domingos
SACHS, Ira – Peter Hujar’s Day
SALINAS, Ezequiel; SONZINI, Ramiro – La noche está marchándose ya
SCHMITT, Lee Anne – Evidence
SEKI, Yutaro; HIRASE, Kentaro – SAI: Disaster
SELES, Lucía – Avenida Sáenz 1073
SERRAILLE, Léonor – Ari
SIMÓN, Carla – Romería
STEWART, Kristen – The Chronology of Water

Bonus Track 1, tres programas dobles:
PAGLIAI, Isabel: Fantaisie / VICTOR, Eva: Sorry, Baby
LAXE, Oliver – Sirāt / DE SOSA, Ion – Balearic
GOSSING, Miri Ian; SIECKMANN, Lina – Sirens Call / KOTETISHVILI, Tato – Holy Electricity (2024)

Bonus Track 2, cine expandido:
LAIA-TORRE; MIRE – Spectral: Wandering Projection (S8, XVI Mostra de Cinema Periférico, 7-06-2025, A Coruña)
KANDING RAY, OLIVER LAXE & ADRIÁN CANOURA – Sirāt Live Soundtrack (Curtocircuito, 4-07-2025, Santiago de Compostela)

Bonus Track 3, descubrimientos: Las 11 películas del ciclo Frans Van de Staak, la palabra en archipiélago, comisariado por Manuel Asín y Carlos Saldaña para Punto de Vista, Festival Internacional de Cine Documental de Navarra (en mi caso, vistas en abril de 2025 en la Filmoteca de Galicia). Y un documental de 2025, Todo parecía posible, de Ramón Rivera Moret, que nos descubre un cine silenciado, una serie de documentales producidos en Puerto Rico en los años cincuenta, poco después de convertirse en “estado libre asociado” de Estados Unidos. Doce meses después de verlo en Rotterdam, su discurso político (la nostalgia de “una suerte de utopía comunal, social y nacional que anticipa, sin ir más lejos, el discurso de un Bad Bunny en canciones como Lo que le pasó a Hawaii”, escribía en mi crónica del festival) se hace extensivo a toda América.

Jaime Pena
6 de enero de 2026

* * *

Anteriores listaxes de Jaime Pena: The 2024 Great Cinema PartyThe 2023 Great Cinema PartyThe 2022 Great Cinema Party + The 2021 Great Cinema Party + The 2020 Great Cinema Party + The 2019 Great Cinema Party + The 2018 Great Cinema Party + The 2017 Great Cinema Party + The 2015 Great Cinema Party + The Great Cinema Party 2014 + The 2013 Great Cinema Party + The 2012 Great Cinema Party

xoves, 1 de xaneiro de 2026

La casa del silencio y la oscuridad

El primer álbum en solitario del ilustrador Xosé Cobas explora en sus páginas las huellas del tiempo sobre una arquitectura de luces y sombras.

* * *


Durante casi treinta años el escritor Xabier P. DoCampo y el ilustrador Xosé Cobas formaron una estable pareja artística que engrandeció la literatura infantil y juvenil. La imaginación de uno y otro se realimentaba mutuamente, las palabras influían sobre las imágenes y viceversa, y de esa colaboración nacieron obras mayores de la edición gallega como O libro das viaxes imaxinarias, Bolboretas o la obra final, O pintor cego, el último y bellísimo texto que nos dejó Xabier antes de morir. Un trabajo que Cobas ilustró venciendo el dolor por el fallecimiento de su amigo, la orfandad creativa ante la pérdida de un maestro de las letras que era además un referente ético, un «diamante moral», como lo definió su editor durante muchos años, Manuel Bragado.

En Caderno de momentos, un libro que la Diputación de A Coruña publicó en 2018 a modo de homenaje tras su jubilación como diseñador gráfico de la entidad provincial, Cobas enuncia una suerte de autopoética guiado por las preguntas de un escritor experto en arte, Xavier Seoane. Regresa a la patria de la infancia en Logrosa, una parroquia rural del Concello de Negreira donde las pequeñas casas se integraban en el bosque y así pudo aprender a distinguir «los olores de las plantas, de los árboles, de las hierbas, en su contexto de luz y sombra y de color».Con el paso de los años se dio cuenta de la importancia de todos los sentidos en las artes plásticas, no solo la vista, también el olfato, el oído y el tacto. «Siempre me gustó la noche», decía entonces, «la noche como espacio de silencio, de refugio y de conversación con uno mismo» (...)

Martin Pawley. O artigo completo pode lerse na sección "La noche es necesaria" da Revista Astronomía, número 319, xaneiro de 2026. As persoas subscritoras poden acceder á revista no seu sitio web.

mércores, 31 de decembro de 2025

La Internacional Cinéfila 2025

[1. Cinco películas de 2025] (por orden alfabético de cineastas)

Anoche conquisté Tebas / Last Night I Conquered the City of Thebes (Gabriel Azorín). Una obra maestra sobre esa forma de amor que llamamos amistad que es, de paso, una obra maestra sobre la noche y la oscuridad. Anoche conquisté Tebas crea un espacio y un tiempo propio capaz de unir épocas diferentes con la voluntad de expresar como los sentimientos humanos son los mismos a lo largo de milenios: la necesidad de recibir y dar afecto, el miedo a estar sólo. Mi película preferida de 2025, para mí la más emocionante, habitable y sanadora.

Nuestra Tierra / Landmarks (Lucrecia Martel). Tenía que ser Lucrecia quien, por fin, nos enseñase a usar un dron (políticamente, cinematográficamente) en esta maravilla sobre la memoria y contra el colonialismo.

O agente secreto / The Secret Agent (Kleber Mendonça Filho). Un thriller trepidante puede ser también una película humanista que asienta su fortaleza en la construcción de personajes sólidos (¿quien puede olvidar no ya a Wagner Moura, sino también a la sensacional Tânia Maria?) y confía en la inteligencia del espectador para ofrecer una de las más asombrosas elipsis del cine contemporáneo.

O riso e a faca / I Only Rest in the Storm (Pedro Pinho). La gran película-monumento de 2025 es la joya que necesitábamos sobre las cuestiones sin resolver del colonialismo y los múltiples desafíos ambientales, sociales y políticos del presente.

The Mastermind (Kelly Reichardt). La mejor película de Kelly Reichardt vuelve a valerse de un género -las películas de atracos- para llevarlo a un territorio mucho más interesante, el vaciado del relato convencional para retratar, a la vez, un tiempo convulso de pérdida de la inocencia, los EUA de la guerra de Vietnam, y a un protagonista de porvenir dudoso y cierta inconsciencia que se condena a cada paso que da al aislamiento respecto de cualquier forma de comunidad, empezando por su propia familia; un personaje al que le otorga inmenso atractivo y hondura el espléndido Josh O’Connor. Kelly Reichard filma y monta de forma magistral, sin artificios banales; es una maestra del zurcido invisible, siempre en contra de cualquier forma de exhibicionismo.

[2. Ópera prima]


[3. Película de mi país (Galicia)]

Ariel (Lois Patiño). Podría citar también Anoche conquisté Tebas, producción gallega rodada en Galicia, pero prefiero añadir más títulos a la lista para escoger Ariel de Lois Patiño, un autor que nunca se equivoca y cuya obra encuentro muy cercana a mi forma de entender y amar el cine. Admiro la manera en que Lois avanza siempre expandiendo su obra hacia nuevos territorios sin traicionar el rumbo del que procede para, en este caso, proponernos una comedia metafísica y shakespeariana con dos actrices simplemente perfectas, Agustina Muñoz e Irene Escolar.

[Un descubrimiento]

Sin duda, la fuente más valiosa que ha alimentado el cinéfilo que hoy soy es la programación de la Filmoteca de Galicia, un espacio de descubrimiento desde 1991. Entre las muchas revelaciones allí vividas podría escoger una relativamente tardía, la proyección en febrero de 2011 de City Girl de Murnau, que hasta entonces nunca había visto y que a partir de ese momento se aupó como mi película (probablemente) favorita de todos los tiempos.

Pero 2025 quedará para siempre como el año que perdí a dos amigos, Fran Gayo y José Luis Cienfuegos, a quienes conocí en 2006 en mi primer FIC Xixón. Ese festival y luego los de Sevilla, Ourense, BAFICI y SEMINCI fueron una inmejorable escuela informal de cine y el destino perfecto para innumerables encuentros felices. Su ausencia es dolorosa, su legado es inmenso.

[El actor o la actriz del año]

2025 nos ha proporcionado varias grandes interpretaciones, sobre todo masculinas: los jóvenes actores, casi todos debutantes, de la magistral Anoche conquisté Tebas, el carisma de Josh O’Connor, tal vez el mejor actor anglosajón por debajo de los 40 años, en The Mastermind; y Wagner Moura, alma de O agente secreto. Pero sin ninguna duda para mí el actor del año es Sérgio Coragem, impresionante centro de gravedad de O riso e a faca. Sin su total entrega, la película de Pedro Pinho no sería la obra maestra que es. Ojalá lo veamos muchas más veces en pantalla durante los próximos años.

Martin Pawley. Pode consultarse a votación completa e todas as listaxes e textos individuais no imprescindíbel sitio web do promotor da iniciativa, o crítico arxentino Roger Koza: La Internacional Cinéfila 2025.

 * * *

Anteriores votacións de La Internacional Cinéfila: 2024 | 2023 | 2022 | 2021 | 2020 | 2019 | 2018 | 2017 | 2016 | 2015 | 2014

mércores, 24 de decembro de 2025

O tempo de acompañar é sempre [Feliz 2026]


Unha creación de Martin Pawley a partir de imaxes dos filmes City Girl (F. W. Murnau, 1930), Lonesome (Paul Fejös, 1928), Body and Soul (Oscar Micheaux, 1925), The Red Kimono (Walter Lang, 1925), Linda (Dorothy Davenport, 1929) e Lucky Star (Frank Borzage, 1929), máis a canción Diane de Ernö Rapée e Lew Pollack para o filme 7th Heaven (Frank Borzage, 1927). Co desexo dun 2026 de paz, abrazos e boas compañas.

mércores, 17 de decembro de 2025

Fin de ciclo

José Luis Cienfuegos. Imaxe: Seminci.

O pasado 2 de decembro morreu aos 60 anos a causa dun aneurisma José Luis Cienfuegos, director da Seminci de Valladolid e antes dos festivais de Xixón e Sevilla. A súa repentina desaparición deixou conmocionado o sector, tanto o mundo da creación como o da exhibición e a distribución, que recoñecían a súa importancia fundamental na difusión dun cinema de autor que non hai tanto estaba completamente fóra do circuíto. Todo comezou en 1995 cando asumiu a dirección do Festival Internacional de Cinema de Xixón, que nacera trinta anos atrás, non o esquezamos, como un certame especializado en filmes infantís. A aposta de José Luis foi mover o FICX cara á modernidade e convertelo nunha meca para a produción fílmica transgresora e independente. O seu FICX reivindicou nomes do presente -de Pedro Costa e Claire Denis a Tsai Ming-Liang e Lucrecia Martel- e celebrou figuras nunca suficientemente reivindicadas, como Paul Schrader, Derek Jarman ou Peter Watkins. Sinalaba tendencias mais tamén examinaba a memoria do cinema por medio de ciclos e publicacións esplendorosas como as que, durante varios anos, revisaron as "novas vagas" dos anos 60 en Europa ou os EUA. Xixón era un faro, un lugar de culto cuxas pegadas se estendían grazas ás retrospectivas e programas que pasaban por diversas filmotecas, entre elas a de Galiza (...)

Martin Pawley. Artigo publicado no Nós Diario o 17 de decembro de 2025, cuarta feira. As persoas subscritoras poden ler o artigo completo en liña nesta ligazón.

sábado, 6 de decembro de 2025

Xosé Cobas, o infindo nun instante

Despois dunha longa e vizosa traxectoria como ilustrador, boa parte dela asociada á obra literaria de Xabier P. DoCampo, Xosé Cobas (Logrosa, Negreira, 1953) atrévese cun libro en solitario, Soño dunha sombra, álbum de abraiante fermosura e coidada edición, a cargo de Kalandraka, que explora o paso e o peso do tempo. Logo do debut no Culturgal, o libro será presentado no Kiosko Afonso da Coruña o próximo 9 de decembro, terza feira, nun acto no que o autor estará acompañado por María Xosé Bravo, Miguelanxo Prado e Manuel Rivas.

Os últimos caracteres do volume, nas páxinas finais de créditos, dan conta dun período marcado por dous anos, 2013 e 2025. Foi tal o camiño necesario para pensar e producir o conxunto de imaxes que conforman o volume que vén de chegar ás librarías, un percorrido no que, por suposto, se cruzaron outros títulos, entre eles o memorábel O pintor cego, que iniciou conxuntamente con Xabier P. DoCampo e que, após a morte deste en 2018, tivo que rematar el só. Aquel foi un desafío grande, tanto artístico como emocional, para alguén que iniciara a súa colaboración co escritor chairego case trinta anos atrás, a partir de A nena de auga e o príncipe de lume. Formaron unha parella inusual, aberta á evolución continua das imaxes e dos textos, á súa transformación mutua, unhas influíndo nos outros e viceversa. Conversaban a diario e longamente, viaxaron xuntos e compartiron infinidade de experiencias e anécdotas, e foi desa materia común que xurdiron e medraron tantos libros que ocupan un sitio destacado na literatura infantil e xuvenil de noso, fitos como Bolboretas, O libro das viaxes imaxinarias ou A illa de todas as illas

Páxina do libro "Soño dunha sombra" (Kalandraka)

O camiño agora é diferente, ten que ser diferente. O punto de partida foi unha tardiña a finais da primavera ou inicios do verán na casa onde vive, en Cambre, a mesma que Dominga e Benito, “tataravós dos meus netos”, acordaran converter no seu fogar en 1953 e na que “continúa a súa descendencia até o día de hoxe”, tal e como se explica nas gardas do libro. É alí onde nos atende Xosé Cobas. “Unha das particularidades desta casa é que está moi ben orientada ao Sol, e entón nesa época e até ben entrado o outono os solpores crúzana enteira, entran a través da sala e chegan até un pequeno estudio que temos. Un día calquera subindo as escaleiras reparei nun efecto da luz e quedei uns minutos mirando. Foi aí que arrincou todo, esa imaxe empezou a roldar pola miña cabeza e púxenme a observar máis, a interesarme pola presenza da luz natural dentro da casa a distintas horas do día, despois tamén a luz artificial pola noite, e descubrín un mundo”. Mais esa relación coa luz (e coa súa ausencia) estaba intimamente ligada á súa vida. Á súa infancia en Negreira, nos anos 50 e primeiros 60, cando ao volver da academia xa con noite en inverno atravesaba espazos de escuridade absoluta “até pasar a igrexa, onde empezabas a intuír a luz daquelas lámpadas de 40 watts que non alumaban nada”, como un vagalume que mataba o medo, “e a medida que ías avanzando vías ao lonxe a casa e logo a porta da cociña, até que finalmente entrabas” (...)

Martin Pawley. Artigo publicado no Sermos Galiza que acompaña Nós Diario o sábado 6 de decembro de 2025. As persoas subscritoras poden ler o artigo completo nesta ligazón.