Premiado en Cannes cunha Palma de Ouro que soa a “agora ou nunca”, The tree of life, o agardadísimo novo traballo de Terrence Malick, sobrepasa as non precisamente pequenas expectativas xeradas ao seu redor para confirmarse coma o seu filme máis ambicioso, libre e valente. Incómodo dentro dunha estrutura narrativa convencional, Malick non renuncia a ela mais si se desprende das súas preguiceiras carcasas; escolle ser elíptico e sutil até extremos superlativos, froito dun abraiante exercicio de depuración na montaxe –son cinco os editores acreditados– que deconstrúe un relato familiar clásico para prestarlle atención aos detalles e ás asociacións sensoriais na liña dunha sólida tradición espiritual do cinema experimental americano, de Jordan Belson a Nathaniel Dorsky.
Denso e complexo, o filme confronta a maternal figura de Jessica Chastain, que transmite aos fillos unha crenza cega no amor, coa do pai, un sensacional Brad Pitt que acada ese grao de presenza escénica reservado aos grandes, que os educa con rigor para sobrevivir nun mundo hostil. Un conflito caseiro que Malick pon en paralelo, aí queda iso, coa formación do universo e a orixe da vida, nun bloque científico cun momento especialmente revelador: o encontro de dous dinosauros –si, leron ben, dinosauros– nun río, episodio que dá para longos debates. Mais na vida hai amor e sufrimento, beleza e traxedia, e todo suma, todo debe ser aceptado. A actitude obsesiva do pai non impide a súa propia derrota, que é tamén a do "American way of life", e así A árbore da vida acaba por ser, dalgunha maneira, unha visión poética sobre o colapso do sistema, máis alá dos caprichos das axencias de rating.
Martin Pawley. Artigo publicado o venres 15 de xullo en Xornal de Galicia
sábado, 16 de xullo de 2011
sábado, 9 de xullo de 2011
Ganancias privadas, perdas públicas
Gañadora do Oscar ao mellor documental e presente no Festival de Cannes 2010, Inside Job (Sony Pictures, 2010), dirixida por Charles Ferguson, empresario tecnolóxico e autor doutro filme a descubrir, No End in Sight: The American Occupation of Iraq (2007), é, sen dúbida, unha das estreas máis pertinentes da temporada. Unha narración sobre a historia económica recente dos Estados Unidos, coas orixes e consecuencias da crise desatada en outono de 2008, como epicentro, na que Ferguson, coa entrevista –mesmo os suxeitos que declinan aparecer- como núcleo da intervención, non oculta as súas intencións: un traballo didáctico, áxil, envolvente, de asumida preeminencia informativa, presidido pola voz do actor Matt Damon.
Dividida en cinco partes, cun revelador prólogo situado en Islandia, o uso de suxestivas imaxes (aéreas) corporativas, segmentos musicais e significativo material de recurso plantexa un retrato da depredación, unha denuncia da mala fe –óptica liberal, non revolucionaria-, impunidade, conflitos de intereses e repartos de poder derivados da cobiza dun entramado de bancos de inversión, conglomerados financieiros, aseguradoras e axencias de calificación.
Un mundo polo que pululan analistas, funcionarios, xornalistas, políticos, executivos, inversores e académicos capaces de apoiar temeridades especulativas, incentivos millonarios, fraudes hipotecarios, evasións de impuestos, blanqueos de capital ou financiacións políticas, unha eficaz crónica do desastre desregulador, do desdén pola sociedade e do colapso dun sistema. Entre o material adicional destacan os valiosos audiocomentarios a modo de conversa entre Ferguson e a súa produtora, Audrey Farrar.
José Manuel Sande. Publicado en Xornal de Galicia o sábado 9 de xullo de 2011.
Patrimonio Nacional
O Códice Calixtino é unha obra de valor incalculábel e capital importancia histórica e simbólica; por iso estaba gardado baixo chave nunha sala á que só tiñan acceso tres persoas e había cinco cámaras de seguridade no recinto. O malo é que ningunha das cámaras enfocaba o libro e que o control das chaves era “bastante laxo”, segundo dicía onte a prensa; a este paso acabaremos sabendo que tiña copia delas até Cipriana, la de los títeres. Oxalá as investigacións sirvan para recuperar o Códice en boas condicións, mais haxa ou non final feliz a pregunta a facérmonos é se un material tan valioso debe estar en mans dunha Igrexa que demostra ter un comportamento absolutamente irresponsábel: pouca atención lle debían prestar se durante catro ou cinco días ninguén reparou en que xa non estaba no seu sitio.
Unhas horas antes de que se desvelara este delirante asunto, un grupo de expertos do Consello de Europa constataba en Madrid a debilidade do elemento máis precioso do noso patrimonio inmaterial, a lingua galega. De acordo co mandato da Carta Europea de Linguas Rexionais e Minoritarias viñan comprobar o estado das medidas de protección do noso idioma e descubriron a brutal regresión dos dous últimos anos e como os tímidos xestos en defensa do galego que eloxiaran en anteriores informes -das galescolas ao decreto de educación- foran fulminados por decisión da Xunta actual. A pregunta a facer, aquí tamén, é se un material tan valioso coma a lingua debe estar ao coidado de quen arrisca a súa desaparición.
Por sorte, estas aldraxes teñen sempre a debida resposta dunha sociedade civil atenta e esperta, afeita a defender con enerxía a cultura e a creación artística e científica. Va que si?
Martin Pawley. Artigo publicado o venres 8 de xullo en Xornal de Galicia
Unhas horas antes de que se desvelara este delirante asunto, un grupo de expertos do Consello de Europa constataba en Madrid a debilidade do elemento máis precioso do noso patrimonio inmaterial, a lingua galega. De acordo co mandato da Carta Europea de Linguas Rexionais e Minoritarias viñan comprobar o estado das medidas de protección do noso idioma e descubriron a brutal regresión dos dous últimos anos e como os tímidos xestos en defensa do galego que eloxiaran en anteriores informes -das galescolas ao decreto de educación- foran fulminados por decisión da Xunta actual. A pregunta a facer, aquí tamén, é se un material tan valioso coma a lingua debe estar ao coidado de quen arrisca a súa desaparición.
Por sorte, estas aldraxes teñen sempre a debida resposta dunha sociedade civil atenta e esperta, afeita a defender con enerxía a cultura e a creación artística e científica. Va que si?
Martin Pawley. Artigo publicado o venres 8 de xullo en Xornal de Galicia
sábado, 2 de xullo de 2011
Bazin + Brecht + Marx
![]() |
| Crónica de Anna Magdalena Bach |
Influentes na súa radicalidade (mais sen herdeiros), atopamos un libro que recompila parte da súa produción escrita, Jean-Marie Straub y Danièle Huillet. Escritos, edición de Manuel Asín para Intermedio, a exemplar editora videográfica nunca suficientemente louvada, tanto pola selección de títulos e autores como polo coidado con que realiza as súas tarefas. A calidade (e accesibilidade) dos textos de Straub-Huillet facilita a adquisición independente do libro –sae no cofre tres dos catro dedicado a eles, acompañada dos filmes Crónica…, Lecciones de historia (1972) e Antígona (1991)–, inmersa Intermedio na recuperación dun material antes soterrado. Unha lúcida miscelánea de materiais axusta o volume, escindido en catro partes: as anotacións sobre mestres alleos (“Outros”), a reflexión propia (“Nós”), un detritus de expropiación (“Montaxes”) e o guión anotado (por Huillet) de Una visita al Louvre (2003), colofón a esta imprescindible antoloxía, a máis completa editada en calquera idioma sobre o belixerante e xenial dúo.
José Manuel Sande. Publicado en Xornal de Galicia o sábado 2 de xullo de 2011
A cultura que apoiemos
A costa abaixo empezou axiña, a medida que a televisión foi ocupando o espazo de privilexio dos fogares. Aqueles 4500 millóns de billetes anuais dividíronse hoxe por tres; ao longo destas seis décadas duplicouse a poboación do país, co cal a asistencia media anda agora por debaixo das cinco entradas por persoa e ano. Máis do triplo que en Galicia, que queda nun miserento 1,3.
Podemos inventar mil escusas, mais o caso é que imos pouco ao cinema. Queixámonos de que é caro e a oferta non sempre satisfactoria, mais tampouco facemos esforzos para apoiar as boas iniciativas que xa existen. Pasan cousas diante dos nosos fuciños mais procuramos mirar para outro lado porque “hoxe non me vén ben e seguramente haberá outro que vaia por min”. Actuamos coma se os bos filmes, os bos libros e mesmo os bos xornais se fixeran sós, coma se non precisaran nunca do noso apoio e fose abondo con dar de cando en vez unha palmada nas costas. Só reaccionamos cando é demasiado tarde, para chorar hipocritamente. Non damos entendido que non haberá máis cultura que a cultura que sexamos capaces de defender.
Martin Pawley. Artigo publicado en Xornal de Galicia o venres 1 de xullo
domingo, 26 de xuño de 2011
José Luis Guerín, eloxio do inacabado
Poucos cineastas son capaces de explicar con tan elocuente precisión a súa propia obra –e a dos outros: estamos ante un pensador e analista con frutíferos resultados mesmo na docencia– como José Luis Guerín (Barcelona, 1960). Poucos son tamén os directores na historia do cine español que, instalados, como Guerín, nunha mirada de insubornable radicalidade, reflexiva, comprometida e razoada, irrompesen desde o inicio da súa traxectoria –sobre todo coa súa segunda longametraxe, Innisfree (1991), regreso ao mito con El hombre tranquilo na memoria– de xeito tan persoal e influente.
Cineasta con conciencia de autor que funciona en simultáneo como arqueólogo, explorador e detective de formas, hai en Guerín unha confluencia de coñecemento e respecto polo legado, unha medida conxunción de sabeduría, reflexión, poesía, ensaio, procura de pureza e sinxeleza que facilita construcións visuais e narrativas indagatorias, consistentes mergullamentos no tempo.
Logo de traballos curtos en diferentes formatos e vocación autodidacta, un precoz José Luis Guerín auscultaba o desexo feminino na apenas entrevista Los motivos de Berta (1983), esbozo da maxistral En la ciudad de Sylvia (2007), peza maior presente en Venecia 2007, onde establece unha suxestiva xeografía de rostros que indaga na mirada, o tempo e as relacións humanas a través dun relato delicado e mínimo. Este ano –xermolo dos materiais de Guest (2011)– devén fundamental. Guerín recolle a riqueza e diversidade do cine contemporáneo colocándose en puntos de debate centrais. Isto representa unha entrada noutras canles de expresión e difusión: a instalación Las mujeres que no conocemos (Bienal de Venecia) e o cuestionamento do propio proceso de traballo –o bosqeuxo como signo tutelar– nas imaxes fixas de Unas fotos en la ciudad de Sylvia.
Se na fermosa Tren de sombras (1997) superpoñía ensaio, fake, cine de (falsa) metraxe atopada nunha brillante mostra dos resortes e orixes da escritura fílmica, En construcción (2001) incorpora no cine español a complexa dialéctica ficción-non ficción, ao tempo que acada premios e recoñecemento. Guerín é dono na actualidade, mentres circula Guest, de novas imaxes vivas: a correspondencia co gran Jonas Mekas (CCCB), o estudo sobre pintura e cine La Dama de Corinto (Museo de Arte Contemporáneo Esteban Vicente, Segovia) e a contribución ao filme colectivo –con Straub e Claire Denis– do festival coreano de Jeonju, Recuerdos de una mañana.
José Manuel Sande. Publicado o domingo 26 de xuño en Xornal de Galicia
Cineasta con conciencia de autor que funciona en simultáneo como arqueólogo, explorador e detective de formas, hai en Guerín unha confluencia de coñecemento e respecto polo legado, unha medida conxunción de sabeduría, reflexión, poesía, ensaio, procura de pureza e sinxeleza que facilita construcións visuais e narrativas indagatorias, consistentes mergullamentos no tempo.
Logo de traballos curtos en diferentes formatos e vocación autodidacta, un precoz José Luis Guerín auscultaba o desexo feminino na apenas entrevista Los motivos de Berta (1983), esbozo da maxistral En la ciudad de Sylvia (2007), peza maior presente en Venecia 2007, onde establece unha suxestiva xeografía de rostros que indaga na mirada, o tempo e as relacións humanas a través dun relato delicado e mínimo. Este ano –xermolo dos materiais de Guest (2011)– devén fundamental. Guerín recolle a riqueza e diversidade do cine contemporáneo colocándose en puntos de debate centrais. Isto representa unha entrada noutras canles de expresión e difusión: a instalación Las mujeres que no conocemos (Bienal de Venecia) e o cuestionamento do propio proceso de traballo –o bosqeuxo como signo tutelar– nas imaxes fixas de Unas fotos en la ciudad de Sylvia.
Se na fermosa Tren de sombras (1997) superpoñía ensaio, fake, cine de (falsa) metraxe atopada nunha brillante mostra dos resortes e orixes da escritura fílmica, En construcción (2001) incorpora no cine español a complexa dialéctica ficción-non ficción, ao tempo que acada premios e recoñecemento. Guerín é dono na actualidade, mentres circula Guest, de novas imaxes vivas: a correspondencia co gran Jonas Mekas (CCCB), o estudo sobre pintura e cine La Dama de Corinto (Museo de Arte Contemporáneo Esteban Vicente, Segovia) e a contribución ao filme colectivo –con Straub e Claire Denis– do festival coreano de Jeonju, Recuerdos de una mañana.
José Manuel Sande. Publicado o domingo 26 de xuño en Xornal de Galicia
sábado, 25 de xuño de 2011
O mellor actor do mundo
Da vida e milagres do espía –axente doble– Juan Pujol (Barcelona, 1912-Caracas, 1988), alcumado Garbo, existía un filme próximo ás súas fazañas, Nuestro hombre en La Habana (1959), versión da novela de Graham Greene interpretada polo gran Alec Guinness. Figura central dos servicios de intelixencia na II Guerra Mundial grazas á súa decisiva participación no desembarco de Normandía, Garbo traballou para os aliados ao tempo que gozaba –feito que mantivo ata o final– da confianza do alto estado alemán, converténdose no primeiro home condecorado na guerra polos dous bandos. O crebacabezas da súa vida esaxerada resume o espírito dun período terrible, obrigado a mil estratexias de supervivencia e heroicidades.
A vertente teatral do personaxe, capaz de inventar subaxentes e de finxir unha temperá morte (1949), contén claves narrativas, verte as complexidades da relación ficción-realidade. Así, a falta de imaxes de Pujol determinará todo o inicio de Garbo. El espía, firmado por Edmon Roch. Servíndose da coralidade, eixe narrativo formado por cinco voces –do experto historiador Nigel West á espía Aline Griffth, condesa de Romanones–, Roch suma imaxes históricas e películas relacionadas, amosando a fascinación polo enigmático Garbo.
O proxecto nace da guionista lucense María Hervera, coñecedora na súa infancia da primeira muller de Pujol, Araceli González. Despois de anos, Hervera dá o impulso definitivo coa colaboración de Edmón Roch e Isaki Lacuesta, coasinantes do guión. Premio Goya (documental) e Gaudí (guión, documental), a edición de Versus contén notables extras, un libriño e un dobre disco con valiosos audiocomentarios de Roch, escenas eliminadas, entrevistas e material propagandístico da época.
José Manuel Sande. Publicado en Xornal de Galicia o sábado 25 de xuño de 2011
A resaca contra os superheroes
Entrou onte nas salas o filme que máis alegrías lle está a dar á industria ianqui en 2011: The Hangover Part II, un título que á Warner debeulle parecer demasiado austero para España e por iso decidiron transformalo no definitivo Resacón 2, ¡Ahora en Tailandia!. Á marxe das (limitadas) virtudes da película, que repite sen inspiración o esquema da primeira entrega, o que interesa do seu espectacular éxito –235 millóns de dólares recadados até o momento– é constatar como unha comedia pode arrasar pasando por riba das carísimas producións de superheroes. Máis aínda: The Hangover recibiu nos Estados Unidos a cualificación de “Restricted”, o cal significa que os menores de 17 só poden vela se van acompañados dun adulto; e malia iso os seus espectaculares números superan os obtidos pola cuarta entrega de Piratas do Caribe, apta para toda a familia. E sen necesidade de 3D!
Este fenómeno coincide no tempo coa relativa decepción de tres estreas case consecutivas baseadas en personaxes de banda deseñada: Thor, X-Men: First Class e a recentísima Green Lantern, que non chegará aquí até finais de xullo. Filmes os tres que como mínimo duplican o orzamento da despedida de solteiro ideada por Todd Phillips e que nalgún caso –a precuela dos Mutantes, a que peor funcionou de toda a saga– ingresarán a metade de diñeiro. As action movies con cómic de fondo seguen a ser produtos rendíbeis, mais xa non garanten resultados mareantes coma os de Spiderman ou o último Batman, The Dark Knight. A esperanza agora vén da man duns señores que non controlan ben as súas noites de festa; as súas desventuras servirán para sacar os despachos de billetes da atonía na que levaban mergullados varias semanas.
Martin Pawley. Artigo publicado o venres 24 de xuño en Xornal de Galicia
Este fenómeno coincide no tempo coa relativa decepción de tres estreas case consecutivas baseadas en personaxes de banda deseñada: Thor, X-Men: First Class e a recentísima Green Lantern, que non chegará aquí até finais de xullo. Filmes os tres que como mínimo duplican o orzamento da despedida de solteiro ideada por Todd Phillips e que nalgún caso –a precuela dos Mutantes, a que peor funcionou de toda a saga– ingresarán a metade de diñeiro. As action movies con cómic de fondo seguen a ser produtos rendíbeis, mais xa non garanten resultados mareantes coma os de Spiderman ou o último Batman, The Dark Knight. A esperanza agora vén da man duns señores que non controlan ben as súas noites de festa; as súas desventuras servirán para sacar os despachos de billetes da atonía na que levaban mergullados varias semanas.
Martin Pawley. Artigo publicado o venres 24 de xuño en Xornal de Galicia
sábado, 18 de xuño de 2011
O amante do guiñol
Comentabamos hai uns meses a rigurosa análise que facía Carlos Aguilar (Madrid, 1958) para a colección Signo e Imagen (Cátedra) da prolífica obra do director español Jesús Franco. Fronte á desmedida produción de Franco, Aguilar ten no seu haber tamén un dos grandes éxitos da editorial, un libro que atravesa reescrituras, ampliacións e varias edicións, o seu estudio monográfico sobre a obra -tan breve como imaxinativa- do cineasta italiano Sergio Leone (1929-1989).
Aguilar, aplicado a unha escritura erudita e entusiasta, céntrase no mítico realizador, autor de sete longametraxes, a última, Érase una vez en América (1984), precedida dun proceso laborioso (e trece anos sen dirixir), un artista rupturista dono dun contundente manierismo, de absoluto (e progresivo) culto e nítidas influencias noutros autores (Tarantino, Carpenter, Scorsese, Raimi, Hill ou o seu antigo colaborador, Clint Eastwood).
O crítico desgrana con paixón e sólidas argumentacións a grandeza de Leone no seu contexto: a exploración nos mecanismos xenéricos como revolución do western e o filme histórico; a estilización e o tratamento do mito; a peculiar mestizaxe cultural procedente de distintas tradicións (a exuberancia italiana, os códigos férreos destinados á subversión do cine norteamericano, as nocións de morte e tempo presentes na cultura xaponesa) que ten unha brillante combinación a partires da chamada Triloxía do Dólar e Hasta que llegó su hora (1968).
Reivindicación de Leone sagaz e equilibrada, a franqueza de Aguilar no recoñecemento das fantasías caprichosas do autor non aforra duras críticas, en boa medida a un título que considera fallido: ¡Agáchate, maldito! (1971).
José Manuel Sande. Publicado en Xornal de Galicia o sábado 18 de xuño de 2011.
Aguilar, aplicado a unha escritura erudita e entusiasta, céntrase no mítico realizador, autor de sete longametraxes, a última, Érase una vez en América (1984), precedida dun proceso laborioso (e trece anos sen dirixir), un artista rupturista dono dun contundente manierismo, de absoluto (e progresivo) culto e nítidas influencias noutros autores (Tarantino, Carpenter, Scorsese, Raimi, Hill ou o seu antigo colaborador, Clint Eastwood).
O crítico desgrana con paixón e sólidas argumentacións a grandeza de Leone no seu contexto: a exploración nos mecanismos xenéricos como revolución do western e o filme histórico; a estilización e o tratamento do mito; a peculiar mestizaxe cultural procedente de distintas tradicións (a exuberancia italiana, os códigos férreos destinados á subversión do cine norteamericano, as nocións de morte e tempo presentes na cultura xaponesa) que ten unha brillante combinación a partires da chamada Triloxía do Dólar e Hasta que llegó su hora (1968).
Reivindicación de Leone sagaz e equilibrada, a franqueza de Aguilar no recoñecemento das fantasías caprichosas do autor non aforra duras críticas, en boa medida a un título que considera fallido: ¡Agáchate, maldito! (1971).
José Manuel Sande. Publicado en Xornal de Galicia o sábado 18 de xuño de 2011.
Desde la taquilla
Cada mércores Juan Herbera actualiza o seu blog Desde la taquilla para facer unha análise rigorosa dos resultados comerciais dos filmes que se estrearon a fin de semana anterior. As súas anotacións son unha ferramenta imprescindíbel para calibrar a saúde da exhibición cinematográfica en España e revélannos a importancia de facer unha revisión crítica dos números, máis alá da espectacularidade dos totais que con frecuencia non son máis que ruidosos fogos de artificio a agacharen o baixo nivel da festa.
No artigo desta semana chama unha vez máis a atención sobre a pobre asistencia ás salas no que vai de ano, un 6% inferior á do mesmo período de 2010 (que non foi precisamente glorioso). O ano pasado por estas datas estabamos inmersos no Mundial de fútbol, acontecemento que como é obvio inflúe na asistencia a toda clase de espectáculos; agora non hai nin Mundial nin Liga, mais a afluencia aos cinemas é practicamente a mesma. A priori cabía imaxinar que as estreas de Piratas do Caribe ou X-Men repararían un pouco os danos acumulados, mais a súa pegada final nos despachos de billetes estivo moi por debaixo das expectativas. Vaise atenuando ademais o efecto do 3D: aumenta o número de títulos e copias, si, mais iso non implica un crecemento equivalente da recadación. As tres dimensións non sempre supoñen un valor engadido, a non ser no prezo da entrada, que xustamente afasta moitos espectadores.
Non estamos ao borde da catástrofe (aínda) mais si hai erros por corrixir e modelos de negocio que cambiar. O que me pregunto é se todas as partes están polo labor ou se pola contra prefiren seguir escoitando a orquestra mentres o barco vai enchéndose de auga.
Martin Pawley. Artigo publicado o venres 17 de xuño en Xornal de Galicia
No artigo desta semana chama unha vez máis a atención sobre a pobre asistencia ás salas no que vai de ano, un 6% inferior á do mesmo período de 2010 (que non foi precisamente glorioso). O ano pasado por estas datas estabamos inmersos no Mundial de fútbol, acontecemento que como é obvio inflúe na asistencia a toda clase de espectáculos; agora non hai nin Mundial nin Liga, mais a afluencia aos cinemas é practicamente a mesma. A priori cabía imaxinar que as estreas de Piratas do Caribe ou X-Men repararían un pouco os danos acumulados, mais a súa pegada final nos despachos de billetes estivo moi por debaixo das expectativas. Vaise atenuando ademais o efecto do 3D: aumenta o número de títulos e copias, si, mais iso non implica un crecemento equivalente da recadación. As tres dimensións non sempre supoñen un valor engadido, a non ser no prezo da entrada, que xustamente afasta moitos espectadores.
Non estamos ao borde da catástrofe (aínda) mais si hai erros por corrixir e modelos de negocio que cambiar. O que me pregunto é se todas as partes están polo labor ou se pola contra prefiren seguir escoitando a orquestra mentres o barco vai enchéndose de auga.
Martin Pawley. Artigo publicado o venres 17 de xuño en Xornal de Galicia
Subscribirse a:
Publicacións (Atom)









