Amosando publicacións coa etiqueta Carlos Aguilar. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta Carlos Aguilar. Amosar todas as publicacións

domingo, 22 de decembro de 2013

Cine y Jazz

“Un libro extraordinario en el panorama mundial que desglosa mediante múltiples entradas descriptivas ordenadas alfabéticamente la relación entre cine y jazz desde comienzos del siglo XX hasta la actualidad, tras un prólogo donde se describe la evolución estético-cronológica de estas dos expresiones artísticas que alcanzaron la respetabilidad cultural al unísono”.

O texto da contracapa describe, con certo exceso na loanza, as características do vistoso libro publicado por Cátedra, Cine y Jazz, con autoría do coñecido historiador cinematográfico Carlos Aguilar. Un volume esplendidamente editado, inzado de ilustracións e cunha aparencia elegante que o converte en desexábel a primeira vista; o agasallo perfecto para colocar enriba da mesa de metacrilato do salón. Se é innegábel a fermosura do continente, resulta máis decepcionante o contido, empezando polo prólogo, que pasea con espírito lixeiro e apresurado polas numerosas conexións entre o jazz e o cinema. Nesas páxinas apúntanse referencias de enorme interese que merecerían ser comentadas devagariño máis adiante. Cítase, como non, Aleluia de King Vidor para precisar a seguir que é común ignorar “la modesta producción independiente Hearts in Dixie” de Paul Sloane, que, infelizmente, non merecerá ficha específica no (exhaustivo) dicionario que dá corpo ao libro. Tampouco ten artigo propio a curta de Dudley Murphy Black and Tan (con Duke Ellington), mais si, por exemplo, Memorias del ángel caído de Fernando Cámara e David Alonso, coa escusa de que hai unha actuación de jazz rodada na sala Clamores, ou Todas las canciones hablan de mí, cuxa banda sonora serve para meterlle o dedo no ollo, sen moita necesidade, a Jonás Trueba, ao cualificar o filme de “poco sorprendente, más bien artificioso y no muy conseguido” [1]. De feito, o empeño en citar certos títulos parece responder unicamente ao desexo do autor de expresar o seu desprezo polos mesmos. Así sucede con Estrada perdida (“narcisismo de autor tan hueco como estéril, apto solo para los convencidos y/o incondicionales del sobrevalorado David Lynch”), The James Dean Story (“pretencioso y artificial, delata a menudo, para mal, la autoría de un cineasta tan sobrevalorado como Robert Altman”) ou Lenny (“cuyas ambiciones superan la capacidad de Bob Fosse, soberbio coreógrafo pero limitado realizador”).

Inevitábel era a inclusión de películas esenciais ao tema do libro, mais non por iso escapan da mala uva do autor. Shadows de John Cassavettes, con música de Charles Mingus, “ha envejecido mal y resulta de dudosa eficacia en su espontaneísmo excesivo, monótono y más bien autoindulgente”. Les mademoiselles de Rochefort de Jacques Demy é un “decepcionante intento de prolongar la singular cualidad de la película previa de su autor, la genial Los paraguas de Cherburgo”, e da “decepción” non se salva nin sequera Michel Legrand. The Sting amosa un “registro ligero de comedia policiaca puramente comercial, repleto de trucos de guión, sobrecargado respecto a vestuario y ambientación y sin mayor interés”. Máis xeneroso é coa obra de Manuel Iborra (Orquestra Club Virginia é “sorprendente y muy estimable”, Pepe Guindo a súa “obra maestra”, “atípica y admirable, brillante y modesta por igual”) e sobre todo Jesús Franco; con actores coma Andy García (“una de las mayores estrellas latinas de Hollywood en los últimos decenios”) ou con títulos coma La leggenda del pianista sull'oceano do experimentado reposteiro Giuseppe Tornatore. Filias e fobias acumuladas de maneira caprichosa ao longo de case catrocentas páxinas, iso si -déixenme que insista- moi bonitas.

Martin Pawley

Nota:
[1] Curiosamente, non se destaca a pegada do jazz na filmografía de Pedro Almodóvar: Gil Evans & Miles Davis en Tacones lejanos, Xavier Cugat en Kika, Sidney Bechet en La piel que habito ou Luiz Bonfá en Los amantes pasajeros, ademais dos xiros jazzísticos non precisamente inusuais na música de Alberto Iglesias.

sábado, 18 de xuño de 2011

O amante do guiñol

Comentabamos hai uns meses a rigurosa análise que facía Carlos Aguilar (Madrid, 1958) para a colección Signo e Imagen (Cátedra) da prolífica obra do director español Jesús Franco. Fronte á desmedida produción de Franco, Aguilar ten no seu haber tamén un dos grandes éxitos da editorial, un libro que atravesa reescrituras, ampliacións e varias edicións, o seu estudio monográfico sobre a obra -tan breve como imaxinativa- do cineasta italiano Sergio Leone (1929-1989).

Aguilar, aplicado a unha escritura erudita e entusiasta, céntrase no mítico realizador, autor de sete longametraxes, a última, Érase una vez en América (1984), precedida dun proceso laborioso (e trece anos sen dirixir), un artista rupturista dono dun contundente manierismo, de absoluto (e progresivo) culto e nítidas influencias noutros autores (Tarantino, Carpenter, Scorsese, Raimi, Hill ou o seu antigo colaborador, Clint Eastwood).

O crítico desgrana con paixón e sólidas argumentacións a grandeza de Leone no seu contexto: a exploración nos mecanismos xenéricos como revolución do western e o filme histórico; a estilización e o tratamento do mito; a peculiar mestizaxe cultural procedente de distintas tradicións (a exuberancia italiana, os códigos férreos destinados á subversión do cine norteamericano, as nocións de morte e tempo presentes na cultura xaponesa) que ten unha brillante combinación a partires da chamada Triloxía do Dólar e Hasta que llegó su hora (1968).

Reivindicación de Leone sagaz e equilibrada, a franqueza de Aguilar no recoñecemento das fantasías caprichosas do autor non aforra duras críticas, en boa medida a un título que considera fallido: ¡Agáchate, maldito! (1971).

José Manuel Sande. Publicado en Xornal de Galicia o sábado 18 de xuño de 2011.

sábado, 9 de abril de 2011

Franco, el bueno

A colección Signo e Imagen (Cátedra) incorpora á colección de cineastas nos últimos meses senllos libros (Sergio Leone e Jesús Franco) pertencentes a un dos investigadores cinematográficos españois máis singulares. Referímosnos a Carlos Aguilar (Madrid, 1958), o atrevido, erudito e lúcido historiador, novelista e divulgador experto en baixa cultura, un sabio que desparrama os seus coñecementos pola intrahistoria de propostas modestas, populares, resultonas, eficaces, filmes de baixo orzamento, subversión e desfase, analista nos límites vindicables do cine de xénero e/ou subxénero, o terror, o fantástico, o policíaco, as vetas variadas da produción erótica.

Atípico e razoable defensor dos seus gustos, autor do libro cinematográfico (Guía del videocine) máis vendido nas librerías españolas, Aguilar aplica todo o seu enxeño para achegarse na súa última publicación ao punki español Jesús Franco (Madrid, 1930).

Radical e prolífico director de culto con máis de 200 títulos dirixidos –e todo unha colaxe de dedicacións: actor, músico, escritor, bohemio e realizador estajanovista–, Aguilar, coa súa escritura adictiva e taxante, non omite certeiras opinións –sen ambaxes pese á amizade– mentres une con sagacidade contexto industrial –nacional e internacional: da precariedade ás coproducións con varias versións–, traballo en equipo artellado –a importancia dos intérpretes: Christopher Lee, Klaus Kinski, Howard Vernon, Lina Romay, a fugaz Soledad Miranda– ou a mostra dunha necesidade apremiante de rodar (ata tres películas á vez) que determina unha longa, anómala, irrepetible e orixinal carreira. Máis de cincuenta anos de actividade desmiuzados neste ensaio preciso que sorprende na súa lectura.

José Manuel Sande. Publicado en Xornal de Galicia o sábado 9 de abril de 2011.