Entrevista a Bahia Mahmud Awah: "O facho da causa saharauí segue vivo na xente moza, está en boas mans"

Investigador e activista saharauí, o escritor Bahia Mahmud Awah (Auserd, Sáhara, 1960) é un dos principais expertos no Estado sobre a cultura e a literatura do seu pobo. Membro da chamada "xeración da amizade", é autor de varios libros de ensaio, narrativa e poesía e tamén tradutor e editor da lírica en lingua hassanía. Está a preparar unha visita á Galiza, após ter que pospor a que previra esta mesma semana e que o temporal obrigou a adiar, para achegarnos o tesouro dunha cultura que resiste contra a ocupación marroquí.

Gustaríame que empezase pondo en contexto o papel da poesía na tradición saharauí.

A do Sáhara Occidental é unha cultura afroárabe que conviviu durante un século coa cultura española. A nosa lingua materna é o hassanía, na que se produciu unha literatura oral que se foi transmitindo de xeración en xeración, mais debido a iso as obras van sufrindo certas erosións e iso supón un problema que nos preocupa moito. Precisabamos un rexistro desas obras e na Universidade Autónoma de Madrid levamos vinte anos traballando para recuperar a creación oral dos poetas das diferentes xeracións. Recollemos esa obra para preservala e traducímola ao castelán. Algúns destes autores morreron nos últimos anos, como Badi ou Beibuh, así que de non termos desenvolvido este proxecto perderiamos para sempre as bibliotecas que cada un deles representa e que recollen a historia do Sáhara en verso. Non foron só poetas: son eruditos, son antropólogos, sociólogos e historiadores nativos. É unha emoción moi grande entregarlle a un autor en lingua hassanía un libro coa súa obra e ver como o mira e o toca, a sensación de que agora esa obra está alí e non vai morrer, que o vai poder gardar e ensinar á xente (...)

Martin Pawley. Entrevista publicada no Nós Diario o 31 de xaneiro, sábado. Podes ler a entrevista completa no sitio web do xornal.