Entrevista a Gabriel Azorín: "Sempre nos preguntamos como queremos vivir a vida que nos toca"

Esta terza feira visita a Filmoteca de Galiza Gabriel Azorín, director dun dos títulos máis aplaudidos pola cinefilia mundial este último ano, Onte á noite conquistei Tebas, que se estreou na pasada edición da Mostra de Venecia e participou logo en citas de prestixio coma o festival de Nova York, a Viennale, a Seminci ou o Indielisboa. Unha obra mestra en dous tempos e tres linguas (galego, portugués e latín) integramente filmada nas termas ourensás de Bande.

Gabriel Azorín. Imaxe: Amador Lorenzo para Filmika Galaika, DVEIN Films e Bando à Parte

Se houbese que poñerlle unha data inicial ao nacemento do filme, estaría á volta do teu descubrimento das termas de Bande.

En 2017 fun alí cuns amigos e cando se fixo de noite quedei só, tumbado nunha desas bañeiras en forma de sarcófago que son tan importantes logo na película. Como non hai luces artificiais de noite non podes ver nada a non ser que ergas a cabeza e mires o ceo, e eu tiven a sorte de que aquela noite había un ceo estrelado incríbel. Foi un intre de introspección e intimidade e fíxome pensar na cantidade de xente que ao longo da historia faría o mesmo xesto ca min naquel lugar. Volvín a casa con gana de rodar alí, mais era simplemente un desexo e precisaba ter unha idea cinematográfica. Dous anos despois, cando estaba na Elías Querejeta Zine Eskola e o cinema de António Reis e Margarida Cordeiro me tiña moi obsesionado pola súa capacidade de revelar os diferentes tempos que habitan un lugar, pensei de novo nas termas e propúxenlle a María Antón Cabot e Carlos Pardo Ros, colegas do colectivo lacasinegra, que me acompañasen a Bande para constatar se seguía vivo aquel desexo. Desta vez fomos máis precavidos e levamos unha cámara de alta sensibilidade; após bañármonos pola tarde caeu a noite e coa cámara gravamos uns rapaces que andaban alí tamén. Cando de regreso á casa revisamos as imaxes comprendín que non tiñan tempo, que se os rapaces non levasen teléfonos e traxes de baño con piñas sería imposíbel determinar se eran de hoxe, da Idade Media ou de hai dous mil anos, e iso xa era unha idea propiamente cinematográfica. Foi unha sorte de “eureka”.

Así xorde a convicción de facer o filme, mais como desenvolve a obra final?

Foi un camiño de ida e volta. As termas en orixe estaban asociadas ao campamento militar de Aquis Querquennis, do século I da nosa era, así que a presenza de mozos romanos estaba clara dende o principio. A idea de que houbese mozos contemporáneos tamén, mais a primeira intuición apuntaba a engadir máis capas de tempo, talvez a guerra civil, talvez o campesiñado no século XIX… Cando empecei a traballar no guión co amigo Celso Giménez, da compañía teatral La Tristura, acordamos que houbese só dous tempos para facer máis sinxela a película e que esa simplificación nos permitise xogar con elementos que nos interesaban como o paso do tempo, a duración, habitar os lugares… elementos que a miúdo no cinema fican devorados polos temas e as tramas. Tamén limpamos moito os asuntos a tratar e concentrámonos na amizade e nesa sensación tan humana de que nalgún momento da vida nos sentimos sós (...)

Martin Pawley. Entrevista publicada no Nós Diario do 25 de abril de 2026. Podes ler a entrevista completa no sitio web do xornal.

Esencia de cinema

Isabel Aimé González Sola en Las corrientes de Milagros Mumenthaler | Imaxe: Atalante Cinema

A través dos cristais dunha xanela vemos unha muller que contempla a paisaxe outoniza de Xenebra. Axiña saberemos que está alí para recoller un premio polo seu traballo no sector da moda, mais desfarase do trofeo no baño pouco despois. Deambula pola cidade como empuxada por un misterioso impulso, por algunha atracción inexplicábel; repara nunha peza de tea bordada nun escaparate, cruza a ponte sobre o río vestida cun abrigo azul -unha mancha de cor sobre un fondo gris- e de súpeto bótase á auga. O seguinte plano amósanola de regreso ao hotel, envolta nunha desas láminas metalizadas que se empregan como mantas nas emerxencias. Atravesa o vestíbulo facendo soar os tacóns contra o piso mentres arrastra unha bolsa coas súas pertenzas, sobe no ascensor, accede ao seu cuarto. Abre a ducha mais non chega a entrar nela, primeiro sinal dunha sorte de fobia á auga que manifestará durante o resto do filme (...)

Martin Pawley. Artigo publicado no Nós Diario o 26 de xuño de 2026, sábado. As persoas subscritoras poden ler o artigo completo en liña nesta ligazón.

Temos as estrelas (Martin Pawley, 2026)

Creación de Martin Pawley a partir dos filmes Devil and the Deep (Marion Gering, 1932), Breakfast for Two (Alfred Santell, 1937), A Streetcar Named Desire (Elia Kazan, 1951), Wings (William Wellmann, 1927), Drácula (George Melford, 1931), My Little Chickadee (Edward F. Cline, 1940), The Misfits (John Huston, 1961), A Woman of Distinction (Edward Buzzell, 1950), María Candelaria (Emilio Fernández, 1944), Annette (Leos Carax, 2021), West Side Story (Robert Wise e Jerome Robbins, 1961) e Now, Voyager (Irving Rapper, 1942). Nova e definitiva montaxe a partir dunha peza anterior estreada o 11 de xuño de 2026 na actividade "La noche del Sol negro" de Filmadrid.

Jeanne Liotta, a celebración do sublime

Unha das convidadas da edición número dezasete do S8, Mostra de Cinema Periférico da Coruña é Jeanne Liotta, quen protagonizou o pasado martes a performance Path of Totality inspirada pola observación dunha eclipse de Sol. Este sábado poderá verse na Domus ás 19.30h unha sesión con varios filmes da cineasta cunha gran conexión astronómica.

Jeanne Liotta. Imaxe: Andrea Rodríguez para o S8.

Da forte pegada que hai na obra de Jeanne Liotta da ciencia e en particular da astronomía é boa proba a sesión desta tarde no S8 con pezas como Moonplay (after Marie), Eclipse, Affect Theory ou Observando el cielo, un dos filmes máis fermosos xamais feitos, mais a autora apresúrase a recordar que durante boa parte da súa vida tal conexión non existiu e que naceu e se criou en Nova York, onde a paisaxe celeste se reduce a unhas poucas constelacións, o Carro da Osa Maior ou Orión. “Penso que o meu interese realmente veu de aprender sobre fotografía e cinema, os aspectos técnicos e a historia, e como se observou o firmamento empregando mesmo métodos prefotográficos, por exemplo o uso das cámaras escuras para ver o Sol. Foi a investigación sobre a historia do estudo da visión e dos métodos tecnolóxicos da fotografía a que me levou cara ao cosmos”, explica (...)

Martin Pawley. Artigo publicado o sábado 6 de xuño no Nós Diario. Pode lerse o texto completo no sitio web do xornal.

Lo individual y lo colectivo. Indielisboa 2026.

Cochena (Diogo Allen, 2026)

El premio principal de la competición portuguesa de la última edición de Indielisboa recayó en Diogo Allen, que firma con la notable Cochena su primera película como director después de una sólida experiencia como ayudante de realización. Su acercamiento a la comunidad gitana portuguesa es justo en todos los sentidos de la palabra. Por un lado, por el mero hecho de su existencia, como registro de un colectivo que tuvo hasta ahora una presencia raquítica en las pantallas. Más importante aún, por la forma puesta en práctica, heredera de la etnografía humanista de António Reis y Margarida Cordeiro, con planos siempre fijos en formato 4:3 que acogen cariñosamente a sus personajes y captan la carga lírica que poseen, el reconocimiento de una nobleza escultórica natural -en particular la pareja protagonista, Anastácio Romão y Ermelinda Maria da Silva- que solemos asociar a la visión de Pedro Costa y, por lo tanto, de John Ford. Lejos de cualquier tentación hacia el hieratismo, la austera apuesta observacional de Diogo, sin apenas variaciones en su tono, conduce a un resultado pletórico de vida: es un tributo a la familia y a los afectos, a las celebraciones compartidas, ya sea una boda o la búsqueda de erizos para cocinarlos a la parrilla. Un retrato de una comunidad errante, orgullosa y libre, que sobrevive en los márgenes de la sociedad pero, también por eso, más sostenible, menos contaminada por la maquinaria succionadora de atención y deseo del tecnocapitalismo. Cochena acaba siendo, en consecuencia, un film intensamente político en todos sus fotogramas (...)

Martin Pawley e Nacho Álvarez. O texto completo pode lerse no número 211, de xuño de 2026, da revista Caimán Cuadernos de Cine. 

Al amparo de la noche

La oscuridad natural ha sido a lo largo de la historia un espacio seguro para quienes tuvieron que huir para salvar su vida.

* * *

Plano de Gaulana (Pablo Casanueva, 2026)

El 22 de mayo de 1938 tuvo lugar la mayor fuga de presos de la historia del estado español. El Fuerte de San Cristóbal, cerca de Pamplona, fue construido a finales del siglo XIX con fines defensivos, pero pronto se convirtió en una cárcel a la que fueron destinadas, por ejemplo, centenares de personas tras la revolución de octubre de 1934. Después del golpe de estado de julio de 1936 Navarra cayó rápidamente bajo el mando del ejército fascista y el fuerte se llenó en pocos meses con una cantidad enorme de presos, hasta 2500, que soportaban vejaciones y pésimas condiciones de vida; de hecho, hasta su cierre en 1945 se cuentan más de 300 muertes por causas como la desnutrición o los paros cardíacos, pero también los fusilamientos camuflados oficialmente como «traumatismos». Los encarcelados en 1938 eran en su mayoría miembros de partidos políticos y sindicatos y militantes de la causa republicana. La fuga fue preparada por un pequeño grupo de presos que diseñaron un plan para tomar el centro aprovechando un momento de cierta relajación de los vigilantes (...)

Martin Pawley. O artigo completo pode lerse na sección "La noche es necesaria" da Revista Astronomía, número 324, xuño de 2026. As persoas subscritoras poden acceder á revista no seu sitio web.